Hỗn loạn VAR: liệu bóng đá có chuyển sang cricket để hé lộ bí mật của trọng tài?

<p align="center"><img src="/news3g/images/upload/20260915/tr_20260915_f43f40738303a24bac89aff34b6435c5.jpg" width="500" /><br/>Manchester United v Manchester City - Premier League 2026/27</p><p><strong>Người hâm mộ trong bóng tối: tại sao truyền hình nghe được điều mà khán đài bị từ chối?</strong></p><p>Một khoảnh khắc. Một quyết định từ trọng tài video, và kết quả trận đấu có thể đảo ngược, sự giận dữ của hàng nghìn cổ động viên có thể bùng lên, và cánh cửa tranh cãi có thể mở toang trong nhiều giờ và nhiều ngày. Nghịch lý? Chính những cổ động viên đã bỏ tiền và đến sân để xem trận đấu trực tiếp có thể là những người cuối cùng biết chuyện gì đã xảy ra phía sau hậu trường.</p><p>Đó chính xác là những gì đã diễn ra trong một trong những sự cố VAR gây tranh cãi nhất những năm gần đây. Tất cả 74.161 khán giả bên trong Old Trafford đã theo dõi Manchester United và Manchester City, nhưng không ai trong số họ biết điều gì thực sự đang diễn ra trong quá trình xem xét bàn thắng của Erling Haaland.</p><p>Trọng tài Michael Oliver thổi còi và công nhận bàn thắng. Nhiều người trên khán đài không hề nhận ra rằng tình huống việt vị mấu chốt trong quá trình xem xét không liên quan gì đến Haaland, mà là Enzo Fernandez.</p><p>Khán giả theo dõi qua màn hình truyền hình có lợi thế hơn. Họ biết được chi tiết những gì đã xảy ra trong quá trình xem xét bàn thắng giúp Manchester City giành chiến thắng 1-0.</p><p>Đây là nghịch lý lớn của kỷ nguyên công nghệ video: "Người hâm mộ xem trận đấu tại nhà đôi khi biết nhiều hơn người hâm mộ bên trong sân vận động".</p><p><strong>Người hâm mộ trong sân: bên ít được biết nhất</strong></p><p>Câu chuyện không chỉ xoay quanh những quyết định lớn làm thay đổi kết quả trận đấu. Vào thứ Bảy, Axel Disasi, hậu vệ của Crystal Palace đang được cho mượn từ Chelsea, đã bị đuổi khỏi sân trong thất bại 3-2 của đội nhà trước Ipswich Town.</p><p>Disasi đứng ở đường biên trong hơn một phút trong khi VAR xem xét thẻ đỏ. Mọi người chờ đợi để biết liệu trọng tài sẽ giữ nguyên quyết định hay đảo ngược nó.</p><p>Bên trong Selhurst Park, người hâm mộ không nhận được lời giải thích nào. Họ không biết VAR đã nói gì, anh ta đã thấy gì, liệu trọng tài trên sân có do dự hay không, hoặc thậm chí liệu việc xem xét có liên quan đến chính quyết định hay một chi tiết nào khác của tình huống.</p><p>Gần mười năm đã trôi qua kể từ khi VAR xuất hiện ở các cấp độ cao nhất của bóng đá. Tuy nhiên, người hâm mộ trên khán đài vẫn cảm thấy như công dân hạng hai khi nói đến việc hiểu các quyết định định đoạt trận đấu.</p><p>Đội ngũ bình luận truyền hình giữ một vị trí độc nhất trong tất cả những điều này. Họ có thể nghe được những gì VAR nói, cùng với các cuộc thảo luận giữa phòng video và trọng tài trên sân.</p><p>Quyền truy cập đó cho phép các bình luận viên và chuyên gia truyền đạt một phần bối cảnh cho khán giả tại nhà. Trong khi đó, người hâm mộ trong sân thường chỉ còn biết nhìn chằm chằm vào màn hình lớn hiển thị cảnh quay lại hoặc một số đồ họa, mà không có một lời nào của cuộc đối thoại cuối cùng định đoạt quyết định.</p><p>Một câu hỏi ngày càng trở nên cấp bách hơn qua mỗi năm: "Liệu bóng đá có một ngày đạt đến giai đoạn tin tưởng đám đông đủ để cho phép họ nghe trực tiếp những gì các trọng tài công nghệ video nói?".</p><p>Các môn thể thao khác đã tiến xa hơn trên con đường này. Vậy tại sao bóng đá không thể?</p><p align="center"><img src="/news3g/images/upload/20260915/tr_20260915_995bf4a03145a7cee97c2124c67dd190.jpg" width="500" /><br/>imago-sport-1062399867.jpg</p><p><strong>Lời hứa minh bạch, nhưng tiếng nói vẫn vắng bóng</strong></p><p>Howard Webb nắm quyền điều hành cơ quan trọng tài của Premier League vào năm 2022 với lời hứa về sự minh bạch và cởi mở hơn trong hệ thống điều hành trận đấu. Ông đã thực hiện những bước tiến đáng kể trên con đường đó.</p><p>"Match Officials Mic'd Up", chương trình giới thiệu các cuộc trao đổi giữa trọng tài và công nghệ trợ lý video, đã mở ra một hướng đi mới trong các giải đấu lớn của châu Âu.</p><p>Không ai nên ngạc nhiên khi Webb đi theo hướng này. Ông đã từng làm điều đó trước đây ở Hoa Kỳ, với tư cách là trưởng ban trọng tài của Major League Soccer.</p><p>Giải đấu Hoa Kỳ trở thành giải đầu tiên công khai các bản ghi âm của công nghệ video sau trận đấu, khởi động chương trình "Inside VAR" vào năm 2019.</p><p>Chương trình đó là phiên bản đầu tiên, và sau đó truyền cảm hứng cho dự án "Match Officials Mic'd Up" tại Premier League. Tuy nhiên, việc chuyển từ công bố bản ghi âm sau trận đấu sang phát sóng trực tiếp trong trận đấu lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.</p><p>Một số cơ quan và giải đấu đã cố gắng thúc đẩy việc phát sóng trực tiếp các cuộc trò chuyện của công nghệ video. Những nỗ lực đó chưa bao giờ đi đến kết luận cuối cùng. Một số giải đấu và các cơ quan chịu trách nhiệm thiết lập luật của trò chơi đã không thể đạt được đồng thuận về bước đi này.</p><p>Webb đã tham gia một nhóm công tác nhằm nới lỏng các hạn chế về việc sử dụng bản ghi âm, mở đường cho khả năng phát sóng trực tiếp trong tương lai.</p><p>Hội đồng Hiệp hội Bóng đá Quốc tế (IFAB), cơ quan chịu trách nhiệm ban hành luật của môn thể thao này, và đặc biệt là FIFA, vẫn còn xa mới phê duyệt việc công bố đầy đủ những gì diễn ra trong các cuộc trò chuyện này. Những lo ngại tương tự lại xuất hiện mỗi khi có ai đó đưa ra ý tưởng sửa đổi các quy định.</p><p>Chất lượng liên lạc khác nhau ở các khu vực khác nhau trên thế giới. Các trọng tài có thể phải đối mặt với áp lực lớn hơn trong các cuộc xem xét lại, với tác động tiềm tàng đến hình ảnh và uy tín của họ. Bản chất của một số quyết định công nghệ video càng khiến vấn đề trở nên phức tạp hơn.</p><p>Nhiều quyết định không dựa trên một sự thật rõ ràng có thể dễ dàng chứng minh. Chúng dựa trên đánh giá và giải thích cá nhân. Hai người có thể xem cùng một đoạn phát lại cả chục lần mà vẫn không đồng ý với quyết định đó.</p><p><strong>Hỗn loạn: nỗi lo của giới chức</strong></p><p>Ba năm trước, Lukas Brud, thư ký kiêm giám đốc điều hành của Hội đồng Hiệp hội Bóng đá Quốc tế, đã nói chuyện với "BBC Sport" về việc phát sóng trực tiếp các bản ghi âm. Lập trường của ông đã phơi bày mức độ lo ngại sâu sắc bên trong các cơ quan điều hành môn thể thao này.</p><p>Ông lập luận rằng việc công khai trực tiếp những cuộc trò chuyện đó cho công chúng có thể gây ra một loại "hỗn loạn", do số lượng người tham gia cuộc trò chuyện quá đông và dòng âm thanh cùng thông tin ồ ạt trong những khoảnh khắc ngắn ngủi, căng thẳng.</p><p>Howard Webb nhìn nhận khác, và ít ai có đủ điều kiện để đưa ra ý kiến hơn ông. Ông là trưởng ban trọng tài duy nhất từng trải qua việc phát sóng trực tiếp các cuộc trò chuyện công nghệ video trong các trận đấu.</p><p>Trở lại tháng 8 năm 2020, trong giải đấu "MLS is Back" được tổ chức sau khi bóng đá bị đình chỉ vì coronavirus, giải đấu của Mỹ đã trở thành giải duy nhất phát sóng trực tiếp những cuộc trò chuyện đó.</p><p>Cuộc thử nghiệm diễn ra ngắn ngủi nhưng đã thành công. Tuy nhiên, gần sáu năm sau, không ai khác thử làm điều đó. Thay vì trở thành hình mẫu cho phần còn lại của bóng đá thế giới, cuộc thử nghiệm của Mỹ vẫn chỉ là một chú thích trong lịch sử công nghệ video.</p><p>Theo Webb, không một cơ quan đơn lẻ nào có thể tự mình thúc đẩy điều này. Bộ máy trọng tài ở Premier League Anh không thể tự đưa ra quyết định như vậy, bởi vì thay đổi thực sự đòi hỏi sự đồng thuận rộng rãi hơn về luật của môn thể thao và cách áp dụng chúng.</p><p align="center"><img src="/news3g/images/upload/20260915/tr_20260915_7360952b8bfa255de7846472bffbea7a.png" width="500" /><br/>هايسنس</p><p><strong>Các giải đấu khác đã đi trước nước Anh</strong></p><p>Premier League đã tiên phong và đổi mới trong một số khía cạnh của việc xử lý công nghệ video. Tuy nhiên, các giải đấu lớn khác đã vượt qua nó ở nhiều phương diện.</p><p>Mùa giải này đã mang đến những đổi mới cho bóng đá Anh. Trong số đó có việc sử dụng camera gắn trên người trọng tài, "RefCam", với việc phát sóng trực tiếp âm thanh, cùng với việc công bố bản ghi lại các cuộc trò chuyện diễn ra giữa trọng tài video và trọng tài trên sân.</p><p>Giải đấu hàng đầu của bóng đá Anh cũng nằm trong số những giải đấu đầu tiên cho phép trọng tài tự công bố các quyết định công nghệ video trước khán giả.</p><p>Bước đi đó đặc biệt là một lợi ích hiếm hoi cho người hâm mộ trong sân vận động, bởi vì ít nhất nó cho họ lời giải thích trực tiếp về quyết định thay vì chỉ xem phát lại trên màn hình lớn. Nhưng tiến bộ vẫn còn hạn chế. Chương trình "Match Officials Mic'd Up" vẫn chỉ xuất hiện mỗi tháng một lần.</p><p>Tập đầu tiên của mùa giải hiện tại sẽ lên sóng vào thứ Ba. Đó là cơ hội lý tưởng để trình bày bản ghi âm liên quan đến quyết định việt vị đối với Fernandez. Vấn đề là một số trường hợp gây tranh cãi đã trôi qua mà không có bản ghi âm của chúng được tiết lộ.</p><p>Lấy ví dụ, pha để bóng chạm tay của Harry Maguire trước bàn thắng của Manchester United vào lưới Ipswich Town, hoặc quyết định không cho Arsenal hưởng phạt đền trước Aston Villa.</p><p>Cả hai trường hợp đều gây ra tranh luận rộng rãi, nhưng nhiều tuần trôi qua mà công chúng không có được bản ghi âm làm rõ cách các trọng tài nghĩ, trọng tài video đã nói gì và tại sao quyết định lại đi đến kết quả như vậy.</p><p>Đây chính là cơ hội để Premier League phát triển cách xử lý tính minh bạch. Vấn đề không nhất thiết là cung cấp mọi thứ trực tiếp. Đó là tốc độ tiết lộ thông tin sau khi sự việc đã xảy ra.</p><p>Tây Ban Nha đưa ra một mô hình khác. Ở La Liga, các bản ghi âm và video liên quan đến những can thiệp công nghệ video đòi hỏi đánh giá cá nhân từ trọng tài được công bố, nghĩa là những trường hợp trọng tài trên sân đi đến màn hình bên đường biên để xem xét sự việc và đưa ra quyết định mới.</p><p>Quan trọng hơn, La Liga công bố những bản ghi này trên mạng xã hội vài giờ sau khi trận đấu kết thúc. Không phải sau nhiều tuần. Điều đó cho người hâm mộ cơ hội hiểu các quyết định gây tranh cãi trong khi cuộc tranh luận về trận đấu vẫn còn sôi nổi, thay vì chờ đợi cho đến khi sự việc đã mất đi phần lớn tác động.</p><p>Ý đã chọn một con đường khác. Chương trình "Open VAR" của nước này, phiên bản Ý của chương trình trò chuyện của trọng tài ở Anh, đã dừng lại vào cuối mùa giải trước. Động thái này diễn ra sau những áp lực mà chương trình gây ra cho các trọng tài.</p><p>Đức không có chương trình thường trực nào dành riêng cho việc trình bày chi tiết về công nghệ video, mặc dù tình hình này có thể thay đổi trong những mùa giải tới. Giải đấu Đức chỉ giới hạn ở việc chia sẻ các bản ghi âm khi cần thiết hoặc khi chúng liên quan đến những tình huống cần được làm rõ.</p><p>Chưa có một mô hình toàn cầu duy nhất nào để xử lý âm thanh của công nghệ video. Mỗi giải đấu hành động theo tầm nhìn riêng, giữa những người thích công bố rộng rãi, những người chỉ giới hạn ở các bản ghi cụ thể và những người tránh phát sóng trực tiếp hoàn toàn.</p><p><strong>Tại sao không thể phát âm thanh mọi lúc?</strong></p><p>Ngay cả khi một ngày nào đó bóng đá cho phép phát trực tiếp các cuộc trò chuyện của công nghệ video, điều mà hiện tại có vẻ còn xa vời, điều đó cũng không làm mọi thứ trở nên đơn giản. Những trở ngại thực tế vẫn còn đó.</p><p>Hầu hết các lần xem xét và kiểm tra diễn ra khi trận đấu vẫn đang tiếp diễn. Sẽ không thực tế nếu mong đợi các bình luận viên im lặng mỗi khi phòng công nghệ video bắt đầu xem xét một tình huống.</p><p>Bản thân người hâm mộ cũng không nhất thiết muốn bầu không khí bị phá vỡ liên tục để nghe các cuộc thảo luận về công nghệ video. Tuy nhiên, những trường hợp khác lại liên quan đến một trận đấu đã dừng lại.</p><p>Bàn thắng của Manchester City mang đến đúng khoảnh khắc như vậy, một khoảnh khắc có thể đóng vai trò mô hình phù hợp. Vậy tại sao không phát âm thanh ít nhất vào những thời điểm như thế này?</p><p>Vấn đề nằm ở thời điểm. Trợ lý trọng tài video bắt đầu làm việc gần như ngay khi một tình huống xảy ra. Nếu đài truyền hình chờ đến một thời điểm cụ thể để chuyển âm thanh đến người xem, họ có thể đã bỏ lỡ một phần quan trọng của cuộc trò chuyện.</p><p>Các cuộc trò chuyện có thể bắt đầu trước khi nhà sản xuất chương trình phát sóng nhận ra rằng việc xem xét sẽ đủ quan trọng để phát. Điều đó biến sự phối hợp giữa phòng video và đài truyền hình thành thứ có thể làm tăng độ trễ thay vì giảm nó.</p><p>Độ trễ gắn với công nghệ video tự nó đã là một vấn đề. Thêm một lớp chờ đợi nữa, chờ tín hiệu từ đạo diễn hoặc nhà sản xuất chương trình để bắt đầu phát âm thanh, và trải nghiệm chỉ trở nên phức tạp hơn. Tuy nhiên, có thể có một cách để giải quyết.</p><p align="center"><img src="/news3g/images/upload/20260915/tr_20260915_ac682eea35ef75b1ecdc2c6426e10f58.jpg" width="500" /><br/>VAR Bundesliga</p><p><strong>Giải pháp thực tế nhất: khi trọng tài đi đến màn hình</strong></p><p>Kịch bản thực tế nhất có thể là phát trực tiếp âm thanh công nghệ video chỉ khi trọng tài đi đến màn hình bên cạnh sân. Mọi thứ trở nên rõ ràng và có tổ chức hơn theo cách đó.</p><p>Mọi người đều biết một cuộc xem xét đang diễn ra. Trọng tài đứng trước màn hình, trận đấu dừng lại, và người hâm mộ chờ đợi quyết định.</p><p>Các đài truyền hình sau đó có thể phát cuộc trò chuyện giữa trọng tài và trợ lý trọng tài video giống như cricket làm trong các cuộc xem xét Hệ thống Xem xét Quyết định của mình.</p><p>Mô hình này có thể khả thi hơn so với việc cố gắng phát mọi cuộc trò chuyện bên trong phòng công nghệ video.</p><p>Giải đấu của Úc đã thực hiện một bước theo hướng này. Khi trọng tài đi đến màn hình bên sân để xem xét một tình huống, các màn hình lớn trong sân vận động hiển thị chính xác những gì ông ấy đang xem.</p><p>Tuy nhiên, ngay cả ở đó, âm thanh vẫn im lặng. Điều đó cho thấy vấn đề không chỉ là kỹ thuật. Đó không phải là về khả năng truyền hình ảnh hay âm thanh, mà là về việc các cơ quan quản lý của môn thể thao sẵn sàng cho công chúng biết bao nhiêu chi tiết mà cho đến gần đây vẫn chỉ nằm trong số các trọng tài.</p><p>Cuối cùng, người hâm mộ sẽ tiếp tục bỏ lỡ những gì xảy ra trong nhiều khoảnh khắc gây tranh cãi nhất của trận đấu, ngay cả khi họ ngồi chỉ cách trọng tài vài mét.</p><p><strong>Bóng đá vẫn còn tụt hậu</strong></p><p>Bóng đá từ lâu đã tụt hậu so với các môn thể thao khác trong việc sử dụng công nghệ để giúp công chúng hiểu điều gì thực sự đang xảy ra.</p><p>VAR đã thay đổi cuộc chơi, và Premier League đã thực hiện những bước quan trọng hướng tới sự minh bạch hơn. Tuy nhiên, khoảng cách giữa những gì người xem truyền hình biết và những gì người hâm mộ trong sân vận động biết vẫn còn lớn.</p><p>Đây là nghịch lý. Công nghệ được cho là làm cho các quyết định rõ ràng hơn có thể khiến người hâm mộ trên khán đài bối rối hơn bao giờ hết. "Anh ấy thấy trọng tài chờ đợi, anh ấy thấy các cầu thủ chờ đợi, anh ấy thấy màn hình hiển thị pha quay lại, nhưng anh ấy không biết người ta đang nói gì, anh ấy không biết các trọng tài đang thảo luận điều gì, và anh ấy không biết tại sao quyết định lại mất nhiều thời gian đến vậy."</p><p>Câu hỏi thực sự lúc này có thể không phải là liệu bóng đá có thể phát sóng âm thanh của công nghệ video hay không, mà là: "Khi nào nó sẽ quyết định rằng người hâm mộ xứng đáng được biết điều gì đang diễn ra?" Hiện tại, con đường đến thời điểm đó có vẻ còn dài.</p><p>Gần mười năm đã trôi qua kể từ khi công nghệ video xuất hiện trong bóng đá. Dù vậy, việc nghe trực tiếp các cuộc trao đổi "VAR" vẫn gần như là ngoại lệ chứ không phải thông lệ.</p><p>Premier League vẫn có cơ hội thực sự để thúc đẩy vấn đề này. Không phải bằng cách công khai mọi cuộc trao đổi trên sóng, mà bằng cách đẩy nhanh việc công bố các bản ghi âm, mở rộng tính minh bạch và cung cấp cho người hâm mộ trong sân vận động thông tin giống như khán giả tại nhà nhận được.</p><p>Công nghệ đã có. Các bản ghi âm đã được thực hiện. Một số giải đấu đã chứng minh việc công bố là khả thi. Vậy nên một câu hỏi vẫn lơ lửng trong bóng tối: "Tại sao người hâm mộ vẫn không nghe thấy gì?"</p>